Uit het Rapport Arbeidsvoorwaarden in de eerstelijns fysiotherapie 2024 blijkt dat een fysiotherapeut in loondienst gemiddeld 3,8 uur in de week overwerkt op fulltime basis (40 uur). Gemiddeld werken onze collega's dus 10% in hun eigen tijd. In dit artikel lees je waarom het anders zou moeten. En geven we tips hoe je daar zelf een begin aan kunt maken.
Werk jij ook in je vrije tijd? Je bent niet de enige.
De cijfers liegen er niet om. Uit de analyse blijkt dat een groot deel van de werkzaamheden buiten werktijd plaatsvindt, zonder vergoeding. Denk aan:
- Netwerken: 60,9% doet dit volledig onbetaald.
- Peer-review en intervisie: 59,9% ontvangt hier geen cent voor.
- Overleg met derden: 45,6% doet dit in eigen tijd.
- Extra administratie: bijna de helft (49,2%) werkt dit buiten werktijd bij.
Onderstaande tabel komt uit hoofdstuk 8 van het Rapport Arbeidsvoorwaarden in de eerstelijns fysiotherapie en laat zien welke werkzaamheden de meeste collega's in hun vrije tijd uitvoeren.
Mag je werkgever, de zorgverzekeraar of de patiënt van je verwachten dat je in je vrije tijd werkt?
Het korte antwoord is: nee, dat mag niet. Volgens de wet is arbeidstijd de tijd waarin je onder gezag van je werkgever werkt. Dat betekent dat structureel werk in je vrije tijd gewoon werktijd is — en dus betaald moet worden.
In sommige cao’s of arbeidsovereenkomsten staan uitzonderingen, bijvoorbeeld dat kort werk (<30 minuten) niet als overwerk telt. Maar in de eerstelijns fysiotherapie is er al meer dan twintig jaar géén cao. Daardoor zijn er veel verschillende contractvormen en onduidelijke afspraken. En dat leidt ertoe dat we het ‘normaal’ zijn gaan vinden om:
- Scholing in eigen tijd te volgen (31,3% doet dit volledig onbetaald),
- ’s Avonds naar netwerkbijeenkomsten te gaan (60,9% onbetaald),
- Of die extra brief aan de huisarts te typen na werktijd (49,2% schrijft deze uren niet).
Het is een verwachting van de werkgever of de zorgverzekeraar (of misschien soms zelfs de patiënt), maar ook iets waar veel werknemers zich bij neerleggen. Maar dat maakt het nog niet normaal.
Werken in je vrije tijd is niet normaal en niet gezond
Gemiddeld werkt een fysiotherapeut fulltime niet 40 uur, maar 43,8 uur. Structureel zoveel uren extra werken, weten wij als fysiotherapeuten, is niet gezond. Toch spreken we wel onze patiënten hierop aan, maar niet onszelf.
- Je vrije tijd is van jou. Werken buiten je uren tast je herstel, ontspanning en privéleven aan.
- Het ondermijnt je waarde. Als jouw werk gratis wordt gedaan, wordt het ook als minder waardevol gezien.
- Het is een glijdende schaal. Wat begint met een uurtje extra, wordt al snel een structurele belasting.
Samen moeten we deze cultuur veranderen
Je kunt natuurlijk zeggen dat het verplicht is, dat je nu eenmaal die administratie moet afmaken, of dat je die scholing héél interessant vindt en dus graag in je vrije tijd volgt. Allemaal prima. Of dat je vindt dat de tarieven omhoog moeten, zodat je die tijd die je extra werkt ook echt betaald gaat krijgen. Logisch, maar ook dat is een factor die buiten jezelf ligt. Dus kijk naar jezelf, en bedenk of je die vrije tijd echt aan je administratie of scholing wil besteden. Als het antwoord ja is, prima. Als het antwoord nee is, bekijk dan onderstaande tips.
Ga het gesprek aan met je werkgever.
Je kunt inzicht krijgen in je uren door:
- Elke dag je uren bij te houden, zodat je weet hoeveel tijd je kwijt bent aan elke taak. Handig voor jou en voor je werkgever.
Je kunt tijd besparen door:
- Te bespreken welke bijeenkomsten in je vrije avond écht belangrijk zijn, en samen te kijken welke vergoeding hier tegenover kan staan. Bijvoorbeeld een vrije middag op een ander moment, of extra vakantie-uren.
- Samen binnen de praktijk te bespreken hoe de administratie efficiënter kan, zodat je meer tijd overhoudt voor jezelf. Denk daarbij bijvoorbeeld ook aan AI-oplossingen. Op zorginnovatie.nl vind je een overzicht van innovaties in Nederland.
- Plan bewust blokken in je agenda waarin je bepaalde werkzaamheden, zoals administratie of overleg, moet doen. Zodat je die daadwerkelijk onder werktijd kan uitvoeren.
- Overleg regelmatig, bijvoorbeeld een of twee keer per jaar, met je collega's hoe efficiënt je bent, ook met no-shows, behandeltijd etc. Zo kun je tips met elkaar uitwisselen.